|
Pek çok prematüre bebeğin
fiziksel gelişimi 2 yaş civarında akranlarıyla aynı düzeye
geliyor. Ancak yüz de 20'si 8 yaşına geldiğinde gözlemlenen,
yaşıtlarından daha kısa boylu olması.
Kronik akciğer
hastalığı
Prematüre bebeklerin çoğu ilk
günlerde uzun süre oksijen tedavisi gerektiğinden solunum
cihazı (ventila-tör) yardımıyla nefes alıp veriyorlar. Bu
tedaviler sonrasında gelişimini tamamlamış olan prematüre
bebeğin akciğer dokusunda ve hava yollarında zedelenme ve
enflamasyon gelişme riski söz konusu. Bir prematüre bebek 28
günlük olduğunda oksijen tedavine ihtiyaç duyuyorsa "kronik
akciğer hastalığı" tanısı konuyor. Abd'de yapılan
araştırmalarda çok düşük doğum ağırlığı (1500 gramın
altında) olan bebekler arasında kronik akciğer hastalığı
görülme sıklığı % 23. Bu sıklık hamilelik sırasında annenin
yaşı ve doğum ağırlığı küçüldükçe artıyor.
Yoğun bakım sürecinde kronik
akciğer hastalığı olan bebeklerde, taburcu olduktan sonra
tekrar aynı şikayetlerle uzmana başvurmaları ve hastaneye
yatışları sık görülüyor. Ancak bu hastalığın düzelmesi süt
çocukluğu dönemine kadar uzuyor. Kronik akciğer hastalığı
akciğer dokusunun kendini yenilemesiyle süt çocukluğu
döneminde geriliyor ve hastaların çoğunda akciğer
fonksiyonlarında düzelme görülüyor.
Bu şikayeti olan bebeklerin
özellikle sigara dumanına maruz kalmamaları ve çeşitli
enfeksiyonlardan korunmaları çok önemli. Ayrıca bu bebeklere
kasım-nisan ayları arasında ayda 1 kez rsv enfeksiyonunu
önleyen ilacın yapılması rsv'e bağlı tekrar hastaneye
yatışlarını azalttığı biliniyor. Ayrıca bebek 6 aydan
büyükse grip aşısının yapılması öneriliyor.
İşitme sorunları
ortaya çıkabiliyor
Yenidoğan yoğun bakımdan
taburcu olan her yüz bebekten 2 ya da 3'ünde işitme kaybı
saptanıyor. Bunun nedenleri; beynin doğum sırasında
oksijensiz kalması, yüksek sarılık düzeyi, enfeksiyonlar,
kullanılan ilaçların yan etkileri ve uzun süre ventilatör
(solunum cihazı) tedavisine bağlı östaki borusunda fonksiyon
bozukluğu. Bebekte işitme kaybı hafif olsa bile konuşmada
gecikmeye ve öğrenme problemlerine neden olacağı için anne
babaların da bu konuda dikkat etmesi gerekiyor.
Prematüre bebeklere işitme
taraması yapılması, işitme kaybı tanısı konulan bebeğin
erken tedavi görmesi son derece önemli..
Görme sorunları
Prematüre bebeklerin
gözlerinin, retina tabakasının kan damarları tam gelişmiyor.
Yüksek konsantrasyonda ve uzun süre oksijen tedavisi alan
veya kritik hastalığı olan bebeklerde bu süreç uygun şekilde
tamamlanamıyor. Prematüre retinopatisi denilen bu hastalık,
tedavi edilmezse bebeği bekleyen son; körlük. Îşte bu yüzden
prematüre bebekler 4 haftalık olduklarında bir göz doktoru
tarafından muayene edilmeliler. Üstelik bu muayenelerin
göz damarları gelişimini tamamlayana kadar tekrarlanması
gerekiyor. Retinopati saptanan bebek, lazer ile tedavi
olduğunda görme kaybı riski azalıyor. Ancak bu bebeklerde
büyüdüklerinde kırma kusurları, şaşılık ve göz tembelliği
gibi sorunlar ortaya çıkabiliyor. Bu nedenle bu bebeklerin
senede bir göz muayenesi olması çok önemli.
Nörolojik gelişme
sorunları
Prematüre bebeklerde serebral palsi (kalıcı
ve ilerleyici olmayan hareket bozukluğu) zihinsel gerilik,
epilepsi veya öğrenme sorunları görülebiliyor. Özellikle
doğum ağırlığı ve hamilelik haftası azaldıkça sorun görülme
riski artıyor. Örneğin doğum ağırlığı 1000-1500 g olan
bebeklerde bu risk % 15 iken, doğum ağırlığı 1000 gramdan
küçük olan bebeklerde ise risk % 25. uzmanlar spastik
serebral palsi'nin prematürelerde en sık rastlanan hareket bozukluğu tipi olduğunu söylüyorlar. Hamilelikte
gelişen enfeksiyonlar, ikiz kardeşin ölümü veya bebeğin
oksijensiz kalması be- bekte beyin hasarı yaratarak ileride
spastik serebral palsi gelişimine yol açabiliyor. Bu
bebeklerin ilk aylarda ciddi bir belirti görülmüyor.
Ancak 1 yaşına doğru gelişiminin değeri olduğu, duruş ve
hareketlerinin anormal olduğu fark edilebiliyor. İşte bu
yüzden bu bebeklerin daha ilk aylarında fizik tedavi görmesi gerekiyor. Zihinsel fonksiyonlar hareket bozukluğunun
derecesine göre farklılık gösterebiliyor. Spastik
dipleji (bacak hareketlerinde spastisite) veya
hemiplejide (tek taraflı sağ veya sol, spastisite) zihinsel
fonksiyonlar genellikle normal veya normale yakın olmasına
rağmen çok düşük doğum kilolu prematürelerin yüzde 5'inde
zihinsel gerilik ortaya çıkıyor. İşitme ve görme sorunu olan
bebeklerin zihinsel gelişimi de olumsuz etkileniyor. Bu
bilgi ışığında, bebeğin mutlaka incelenmesi gerekiyor.
Yapılan araştırmalar da bebeğin annesinin eğitim durumunun
ve sosyoekonomik çevresinin de zihinsel gelişimim etkilediği
gerçeği ortaya çıkmış.
|
