|
Emzirmek, bebeği
beslemenin çok ötesinde bir kavramdır.
Emzirme ile, sayısız faydaları olan anne
sütü bebeğe verilmiş olur. Bunun yanında bebeğin ve annenin
ruh sağlığı pozitif yönde etkilenir.
Pompa ile sağarak bebeğinize anne sütü
verebilirsiniz. Bununla sadece bebeğin beslenmesini
sağlarsınız. Emzirirseniz, hem bebeğinizi beslersiniz, hem
de onun ileriki hayatında kişilikli ve daha dengeli bir
insan olmasına katkıda bulunursunuz.
Yavrunuzu beslemek için, diğer canlılar
için hazırlanmış olan sütleri (inek, keçi, koyun sütü)
kullanırsanız bebeğinizin beslenmesi eksik kalır.
Bileşimleri ayarlanmış olmakla birlikte
mama sütleri de anne sütünden farklıdır, soya bitkisel yağ,
ve hayvan sütleri gibi bir çok değişik maddeden
yapılmaktadır. Bebekler için mükemmel besin olan anne
sütünden çok uzaktır.
İnsan ve hayvan sütlerini (mamaları) besin
değerleri yönünden karşılaştırarak emzirmenin önemini
vurgulamak istiyorum.
Bütün sütlerde protein, yağ, süt şekeri
(laktoz) bulunur.
Hayvan sütleri insan sütünden daha fazla
protein içerir. Protein önemli bir besin maddesidir. Daha
fazla proteinin daha iyi olduğunu düşünebilirsiniz. Ancak
hayvanlar insanlardan daha hızlı büyürler ve daha fazla
protein içeren sütlere ihtiyaçları vardır. İnsan yavrusunun
böbrekleri ancak bebek 3 aylık olduğunda olgunlaşır.
Yenidoğan bebeğin tam gelişmemiş böbrekleri hayvan sütündeki
proteinin fazlasını atmakta zorlanır. Bebeğin böbrekleri,
annesinin sütüne göre tasarlanmıştır.
Ayrıca inek sütünün proteini yapısal olarak
da anne sütünden daha farklıdır. İnek sütündeki proteinin
çoğu pıhtı şeklindedir. (kazein). Bu kazeinler bebeğin
midesinde sindirilemeyen pıhtılar oluşturur. İnsan sütünde
de proteinin bir kısmı pıhtıdır. Ancak hem pıhtı oranı azdır
hem de bu pıhtılar bebeğin midesinde sindirilebilecek
şekilde yapıdadır. İnsan sütünde, proteinin çoğu süt içinde
erimiş halde bulunur (whey proteinleri). Whey proteinlerinin
çoğu mikrop öldürücü yapıdadır ve bebeğin enfeksiyonlardan
korunmasına yardım eder. Anne sütü bebeği infeksiyonlara
karşı koruyan canlı bir sıvıdır. Hayatın ilk yıllarında
bağışıklık sistemi tam olarak gelişmemiştir. Bu nedenle
çocuk mikroplarla büyük çocuklar veya erişkinler gibi
savaşamaz. Ek bir savunma silahına ihtiyacı vardır. Anne
sütü bileşimi tasarlanırken içine whey proteinleri konarak
bebeğin bu gereksinimi karşılanmıştır. Hayvan sütlerinde
ve mamalarda bebeği infeksiyonlardan koruyan anti infektif
protein türleri yoktur.
Anne bulaşıcı bir hastalığa yakalanırsa
anne kanındaki akyuvarların (mikrop öldürücü askerler)
bazıları anne memesine gider ve antikor yapar. Bu antikorlar
bebeği korumak üzere süte salınır. Bu nedenle annede bir
infeksiyon hastalığı varsa bebek memeden ayrılmamalıdır.
Zira annesinin sütü bebeği bu infeksiyona karşı
korumaktadır.
Yapay besinler ölüdür. Canlı akyuvarlar
yada antikorlar içermez. Anne sütü canlıdır. Canlı
akyuvarlar içerir.
Değişik sütlerdeki yağın önemli nitelik
farkları vardır. İnsan sütünde, hayvan sütü yada mamalarda
bulunmayan esansiyel yağ asitleri vardır. Bu esansiyel yağ
asitleri bebeğin büyüyen beyni ve gözleri ile sağlıklı kan
damarlarının gelişimi için gereklidir.
İnsan sütü ayrıca yağ sindirimine yardımcı
olan lipaz enzimini içerir. Bu enzimin hayvan sütleri ya da
mamalarda bulunmaz. Böylece anne sütündeki yağ, inek sütü ya
da formüllerindeki yağa göre daha iyi ve bebek vücudu
tarafından daha iyi kullanılır.
Yapay beslenen bir bebeğin dışkısı
emzirilen bebeğin dışkısından farklıdır. Bunun bir nedeni
yapay beslenen bebeğin dışkısının daha fazla kullanılmamış
besin içermesidir.
Yenidoğan bir bebeğin barsağında, sütteki
yağın sindirimi için gerekli enzimler henüz tam
gelişmemiştir. Anne sütündeki lipaz, yağın tümüyle
sindirilmesine yardım eder.
Anne sütünün yapısı hep aynı değildir.
Bebeğin ayına göre ve emzirmenin başından sonuna doğru
değişir. Kolostrum ( ağız sütü) doğumdan sonra ilk birkaç
gün içinde gelen süttür. Koyu sarı yada berrak renktedir.
Kolostrum daha sonraki günlerde üretilen sütlere göre
protein içeriği fazladır. Bu da bebeğin korunması için
önemlidir. Çünkü kolostrum içinde bulundurduğu fazla
miktardaki mikrop kırıcı proteinlerle yenidoğan bebeği
bakteriyel infeksiyonlardan korur.
Kolostrumun bebeğin barsaklarını temizlemeye yardım eden hafif müshil bir etkisi
de vardır. Bu şekilde sarılık maddesi (bilirubin) barsaktan
atılır ve sarılığın önlenmesi kolaylaşır.
Kolostrum bebeğin barsaklarının gelişmesine
yardım eden büyüme faktörleri içerir. Barsağın erken
olgunlaşması bebekte alerji gelişmesini ve farklı besinlere
uyumsuzluk gelişmesini önler.
Kolostrum A vitamini yönünden zengindir.A
vitamini bebekte oluşabilecek enfeksiyonların daha hafif
geçirilmesine yardım eder.
Sonuçta bebeklerin ağız sütünü almaları çok
önemlidir.
Bebekler doğumdan sonra hemen annelerinin
yanına alınırsa ve emzirilirse az ağlarlar ve daha hızlı
gelişirler.
Emziren anneler bebeklerine daha şefkatli
davranırlar ve bebeğin bakımını ve gece beslenmesi konusunda
daha az yakınırlar.
Emzirme, annenin bebeğiyle yakın ve sevgi
dolu bir ilişki kurmasına yardımcı olur. Bu sürece bağlanma
denir.
Anne sütünün, bebeği solunum yolu ve barsak
enfeksiyonlarından(ishalden) koruyucu etkisi vardır.
Anneler bazen sütlerinin çok sulu
olmasından endişe duyarlar. Süt hiçbir zaman çok sulu olmaz.
Endişelenmeyiniz. Anne sütü, bebeğin ihtiyacına göre
tasarımlanmıştır.
DSÖ (Dünya Sağlık Örgütü) ve UNICEF
bebeklerin yaşamının ilk 4 ayında, mümkünse 6 ayında , su
dahi almaksızın tek başına anne sütü ile beslenmesini
önermektedir.
Emzirme bebeğinizle sizin aranızda
sağladığı yakın temas nedeniyle sevgi dolu bir ilişki
oluşmasına yardımcı olur.Emme işlemi çocuğun psiko-sosyal
gelişimine katkıda bulunur. Erişkin hayatında ruh yapısı
dengeli bir insan olur.
Emziren anneler bebeklerine daha şefkatli
davranırlar ve bebeğin beslenmesi ve gece bakımı konusunda
daha az yakınırlar.
Bebekler doğumdan sonra annelerinin yanına
alınır ve emzirilirlerse daha az ağlarlar.
Anne sütünün erkenden gelmesi, bol olması
ve uzun süre devam etmesi için bebeklerin doğar doğmaz anne
göğsüne konarak memeyi emmeleri sağlanmaya çalışılmalıdır.
Yeni doğum yapmış anne yorgundur ve sütü yoktur diyerek
bebeği anne memesine koymamak uygun değildir.
Bebeğiniz doğduktan sonra ilk yarım saat
içinde sütünüzün gelmesini beklemeden mutlaka
emzirmelisiniz.İlk 48 saat içinde sık emzirmek sütün
yeterliliği açısından önem taşır.Çünkü sık emmeye bağlı
olarak süt salgısında artış olacaktır.Bu nedenle sütünüz
henüz gelmemiş bile olsa sık emzirmeye devam ediniz.
Kolostrum adı verilen ilk süt protein
bakımından oldukça zengindir ve içinde bebeği bulaşıcı
hastalıklardan koruyacak bol miktarda antikor
taşımaktadır.Kıvamı koyu ve sarımsı bir rengi olan kolostrum
sonraki birkaç gün içinde normal anne sütüne dönüşecektir.
Kolostrum sıvısı hamileliğinizin yedinci
ayından sonra sağılabilir.Bu aylarda duş altında memenin
ayla kısmına (meme başı etrafında bulunan koyu renkli
kısım)baş ve işaret parmaklarıyla yapılacak kısa masajlar
süt kanallarının açılmasına yardımcı olabilir.
Bebeğinizi emzirmeden önce ellerinizi
yıkayın.Yeni kaynatılmış ılık suya batırdığınız pamukla meme
başlarınızı silin.Bebeğinizi mümkün olduğu kadar dik bir
pozisyonda kucağınıza alın.Meme başınızı bebeğin yanağına
değdirerek onun içgüdüsel olarak memenize yönelmesini
sağlayın.Bebeğinizin meme başını çevresindeki koyu renkli
kısımla (ayla) birlikte ağzına almasını sağlayın.Böylece
bebek bu kısma dudaklarıyla bastırdıkça meme başından süt
gelir.Sadece meme ucunu emerse yeterli süt alamayacaktır.
Gaz sancılarını engellemek için hava
yutmasını en aza indirmek gerekir.Bunun için emzirirken
bebeğinizi mümkün olduğu kadar yere dik tutmaya
çalışın.Gazını çıkarmak için başını omzunuza dayayıp yine
dik bir pozisyonda sırtına hafif hafif vurmanız yeterli
olacaktır.Bebeğiniz yuttuğu hava ile birlikte bir kısım sütü
geri çıkartabilir.Bu nedenle omzunuza önceden temiz bir
peçete yada mendil koymalısınız. Bu işlem 15-20 dakika
sürmelidir.
Anne sütü alan bebeğin suya ihtiyacı
yoktur. Anne sütü tek başına yeterlidir.
Bebeğinizi yan yatırmaya özen gösterin.Bu
bebeğinizin çıkaracağı süt veya tükürük salgısının nefes
borusuna kaçmasını engelleyecektir.
Bebeğinizi her ağlayışında ve istediğinde
emzirmelisiniz.Bu bebeğinizin hem beslenmesini hem de
psikolojik olarak doyuma ulaşmasını sağlayacaktır.
Bebek 3 aylık olduğunda anne sütünde hafif
bir azalma olabilir, bebek emmeye devam ederse yeniden
artacaktır. Hemen vazgeçip ek gıdaya başvurulmamalıdır. ANNE
SÜTÜ, fizyolojik ve en iyi besin, bebek-anne arasındaki en
iyi psikolojik bağlantı yolu, bebeğin hastalıklardan
korunmasında en güvenilir yoldur.
|
