|
O doğdu, şimdi büyüyor..
Yeni bebeği olmuş anne babaların en sık
karşılaştığı sorular "kilosu, boyu, cinsiyeti" ile ilgili
sorulardır. Halk arasında bebeğin doğumdaki boy ve ağırlığı
yetişkin yaşta olması beklenen ağırlığı ve boyu ile ilgili
ilk veriler olarak değerlendirilir. Örneğin 52 cm'den daha
uzun bir bebek dünyaya geldiyse uzun boylu olacağı
düşünülür. Bu tahminler tam anlamıyla doğru değildir. Çünkü
büyüme anne karnından başlayıp ergenlik döneminin sonuna
kadar devam eden bir süreçtir. Üstelik sabit bir tempo da
izlemez. Bazen yavaş bazen hızlıdır.
Büyümenin en hızlı olduğu dönem anne
karnındaki dönemdir. Bu dönemde hücreler hızla çoğalır,
gelişir, farklılaşır ve sonuçta organlar oluşur. Gebeliğin
4-5'nci ayında aylık büyüme hızı 10-11 cm'dir. Son 3 ayda
ise büyüme hızı azalmaya başlar ve ayda 2 cm'ye düşer.
Genetik faktörlerin yanı sıra beslenme,
birçok iç ve dış ortam büyümeyi etkiler. Irk ve ailelere
özgü farklar genetik yapı ile ilgilidir. Kısa boylu
ailelerin çocukları kısa, uzun boylu ailelerin çocukları ise
uzun boylu olmaya eğilimlidirler.
En hızlı büyümenin görüldüğü iki dönem
vardır; süt çocukluğu ve ergenlik.
Çocukluk çağı ergenliğin tamamlanmasına
kadar devam eder. Bütün diğer canlılara kıyasla insanda
çocukluk çağı çok daha uzundur (16-18 yıl). Tek hücre olarak
yaşama başlayan insan yavrusu haftalar, aylar ve yıllar
boyunca büyür, gelişir; birçok kompleks becerileri
yapabilen, düşünme ve düşüncelerini ifade edebilen, kişilik
sahibi bir erişkin durumuna gelir.
Çocuğu, erişkinden ayıran en önemli
özellik, sürekli bir büyüme, gelişme ve değişme süreci
içinde olmasıdır. Çocukta sağlık durumunu bozan durumlar
büyüme ve gelişme sürecini yavaşlatır, durdurur ya da
normalden saptırır.
Yenidoğanda ortalama boy uzunluğu 50 cm
kadardır. Miadında bir yenidoğanda ortalama ağırlık 3300
gramdır.
Doğumdan sonra büyüme;
1. Süt çocukluğu,
2. Çocukluk
3. Ergenlik, olmak üzere başlıca üç
döneme ayrılır.
Doğumdan sonraki ilk 6 ayda büyüme, anne
karnındaki hızlı büyümenin bir devamıdır.
İlk 2 yaşta büyümeyi etkileyen en önemli
faktör beslenmedir. Doğumdan sonraki ilk yılda uzunlamasına
büyüme ve ağırlık artışı anne karnındaki yaşamdaki kadar
olmamakla beraber hızlıdır. Boydaki en hızlı artış ilk
aylarda görülür. Altıncı aydan sonra büyüme hızı süratle
düşmeye başlar ve 2 yaşında çocukluk dönemindeki sabit hıza
ulaşır. İlk yılda çocuk ortalama 25 cm'lik (doğum boyunun
%50'si) bir boy artışı kazanır. İlk yaşta yağ da depolanır
ve çocuk 1 yaşında doğum ağırlığının üç katına ulaşır. 1-2
yaş arası 10-12 cm'lik bir boy kazanır.
İki yaşından ergenliğin başlamasına kadar
olan dönem çocukluk dönemidir. Bu dönemde çocuk yılda 5-7.5
cm uzar ve ağırlığı da yılda 2-2.5 kg'lık bir artış
gösterir. Genetik potansiyeline uygun bir eğri izler. Bu
dönemde büyümeyi etkileyen en önemli faktörler büyüme
hormonu ve tiroid hormonudur.
|