|
İlk 6 ayda anne sütü alamayan bebeklerin
beslenmesinde ilk seçenek, inek sütünden yapılmış formül
(mama sütü) sütlerin verilmesidir. Mamalarla beslenme en az
6 ay, mümkünse 1 yaşına kadar sürdürülmelidir.
Anne sütü almayan bebeklerde hastalık riski
daha yüksek olduğu için besinlerin hazırlanması özel bir
titizlik ister. Kullanıldıktan sonra artan mamanın tekrar
kullanılmamasına özen gösterilmelidir.
Hiç anne sütü almayan bebeklerde biberon
kullanılabilir. Ancak biberonun temizliğine çok dikkat
edilmesi gerekir. Biberon deliğinin uygun boyutta olduğu da
kontrol edilmelidir. Uygun bir biberon deliği, şişe ters
çevrildiğinde önce ip gibi ardından damla damla süt akışına
izin vermeli, mamalar kutularında belirtilen ölçülere göre
hazırlanmalıdır, bu konuda yapılan hatalar kilo alma
sorunlarına ve kanda sodyum yükselmesine neden olabilir.
İlk 6 ayda mamaların hazırlanmasında
kaynatılmış, soğutulmuş ılık su kullanılmalıdır. Tekrar
tekrar kaynatılan sularda sodyum düzeyinin yükselebileceği
unutulmamalıdır.
Biberonla beslenen bebeklerde de beslenme
pozisyonu önemlidir. Bebeklere sırtüstü düz yatar pozisyonda
biberon vermek, mamanın akciğerlere kaçmasına neden
olabileceğinden, hatalıdır. Bebek anne kucağında, yan dik
pozisyonda, başı annenin koluyla desteklenir şekilde
tutulmalı, giysileri rahat olmalıdır. Emzik şişesinin dikçe
tutulması ve lastik memenin sütle dolu olması gerekir. Bu
şekilde bebeğin hava yutması önlenir.
Sütün genellikle vücut ısısında olması
önerilirse de soğuk süt vermenin bir sakıncası yoktur.
Sütün ısısı el bileğine 1-2 damla süt damlatılarak kontrol
edilir. Bir öğünün süresi çocuğa göre 5-30 dakika arasında
değişebilir.
Anne sütü alırken de görüldüğü gibi küçük
bebekler emerken yorulabilirler ve arada dinlenmeleri
gerekir. Ancak bir öğün süresi yine de 30 dakikayı
geçmemelidir. Hiçbir zaman çocuğa istediğinden fazlasını
vermeye çalışmamalıdır. Öğün sonrasında bebek dik tutularak
gazını çıkartmasına yardım edilir.
Altı aydan önce karışık beslenen bebeklerde
(mama ya da başka sütlerin anne sütüne ek olarak verildiği
durumlarda) biberon kullanımından olabildiğince
kaçınılmalıdır. Biberona alışan bebekler, anne memesini
emmekte güçlük çekebilirler. Fincan ve kaşığın temizlenmesi
de biberona göre çok daha kolaydır, küçük preterm bebeklerin
bile fincandan içebildikleri gösterilmiştir.
Bebekleri fincandan besleme yöntemi
Bebek yarı oturur duruma getirilir Fincan,
bebeğin dudaklarına yaklaştırılır. Fincan, bebeğin
dudaklarına değecek şekilde hafif eğilir. Fincan, bebeğin
alt dudağına dayanır ve fincanın kenarları üst dudağın dış
yan kısımlarına değdirilir. Bebek uyanık duruma gelir,
gözlerini ve dudaklarını açar. Çok küçük bebekler dilleri
ile sütleri alırlar. Daha büyük bebekler sütü emer gibi
çeker ve bir miktarını da dökerler.
Hiçbir zaman süt bebeğin ağzına
dökülmemelidir. Fincan tutularak bebeğin kendisinin alması
sağlanmalıdır. Bebek yeterince alınca ağzını kapatır. Bu
durumda ne kadar aldığı kayıt edilmelidir. hesaplanan
miktarı almamış ise bir sonraki öğünde daha fazla alabilir
ya da daha sık beslenmesi gerekebilir.
Miadında bir yenidoğan bebeğin mide
kapasitesi 15-20 ml kadardır. Doğal olmayan beslenmede
kontrol bebekte olmadığı için öğün miktarlarının ve
sıklığının genellikle ayarlanması gerekir.
|
Yaş |
Miktar |
Öğün sayısı/gün |
|
1-2 hafta |
50-70 ml |
7-8 |
|
2-6 hafta |
75-110 ml |
6-7 |
|
2 ay |
110-180 ml |
5-6 |
|
3 ay |
170-220 ml |
5 |
|
6 ay |
220-240 ml |
4 |
Tabloda verilen miktar ve öğün sayısı,
bebeklerin ortalamalarını yansıtmaktadır.
Bir öğünde belirtilenlerden daha az veya
daha fazla alan bebekler, öğün sayısı da daha az veya daha
fazla olan bebekler vardır. Beslenme programı, anne sütü ile
beslenmede olduğu gibi, temelde bebeğin isteğine göre
düzenlenmelidir.
Anne sütü alamayan ve süt anne bulunamayan
bebekler için mama alma imkanı da yoksa, temel besin kaynağı
inek sütüdür. Altı aydan küçük bebeklere inek sütü iyice
kaynatılarak (sütün ateşte 10 dakika fıkırdaması sağlanarak)
ve 100 ml inek sütüne 50 ml kaynatılmış su ve 7.5 g (bir
buçuk çay kaşığı) şeker katıldıktan sonra verilebilir.
Bebeğe bu şekilde hazırlanmış karışımdan günde kilo başına
150 ml verilmesi önerilir. Örneğin 5 kg'lık bir bebek için
bu karışımdan 750 ml (500 ml inek sütü + 250 ml su + 7.5 çay
kaşığı şeker) hazırlanması gerekir. İnek sütü yerine koyun
sütü kullanılıyorsa süt yarı yarıya sulandırılır (50 ml süt
+ 50 ml su) ve 100 ml'ye 5 g şeker ilave edilerek yukarıdaki
anlatıldığı şekilde hazırlanır.
Anne sütü alamayan bebeklere meyveler,
sebzeler, unlular gibi ek besinler 6. aydan erken
başlanabilir. Ancak genelde 3. aydan önce başlanması
önerilmemektedir.
Yapay beslenen bir
bebekte aşağıda sayılı bulgular bebeğin katı besinlere geçiş
için hazır olduğunu gösterebilir:
-
Doğum kilosunun iki katına ulaşmış
olmak
-
Günde 950 ml'den fazla mama alıyor
olmak
-
Günde 3 saatten daha sık aralarla
beslenmeyi istemek
-
Açlığa bağlı sürekli huzursuzluk
Altıncı aydan önce verilen ek besinlerin az
posa bırakan, glütensiz(buğday unsuz) ve püre kıvamında
besinler olmasına dikkat edilmelidir. Glüten buğday, yulaf,
çavdar ve arpada bulunur, bu tahıllardan hazırlanan unlar,
bebek mamalarında kullanılmamalıdır. Nişastanın bir
karbonhidrat kaynağı olmak dışında besleyici değeri olmadığı
için bebek beslenmesinde yeri yoktur.
Pirinç unuyla yapılmış süt muhallebisi,
yoğurt, meyve püresi ve sebze püresi ilk verilecek ek
besinlerdir. Besinlerin başlandığı ilk 2 aylık dönemde günde
minimum 600 ml formül süt verilmesi uygundur.
|