|
Kızamık, mevsimsel artışlar gösteren, tüm
dünyada yaygın ve aşılanmamış toplumlarda tüm topluma
yayılabilecek kadar tüm topluma yayılabilecek kadar bulaşıcı
bir hastalıktır. Esas olarak insana büyük damlacıklarla,
yakın temasla bulaşır. Gelişmiş ülkelerde hastalık için en
riskli grup okul çağı çocuklarıdır. 1960’lı yıllarda kızamık
aşısının uygulamaya girmesinden bu yana bir çok ülkede
kızamık hastalığının sıklığı azalmaya başlamıştır. Kızamıkla
hastalar virüsü boğazlarında taşırlar ve ilk belirtilerin
görülmesinin bir iki gün öncesinden başlayarak 7 gün
süreyle bulaştırırlar. Virüs dış ortamda uzun süre canlı
kalamaz. Bu nedenle kızamıklı hasta ile temas eden kişilerin
hasta olmadan önce bir üçüncü kişiye hastalığı yayma
oranları çok azdır. Kızamık özellikle okul öncesi çocuklarda
ve okula yeni başlayanlarda görülür. Yeni doğan bebekler
anneden antikorlar nedeniyle ilk iki üç ay hastalığa
yakalanmazlar. Kızamığın kuluçka dönemi yaklaşık 8-12
gündür. Kızamıklı birisiyle temastan sonra döküntülerin
ortaya çıkmasına kadar geçen süre de genelde 14 gündür.
Kızamık tek bir kez geçirilmekle hayat boyu bağışıklık
sağlar.
 Kızamıkta;
kuluçka döneminden sonra, dört gün kadar süren bir prodrom(ön)
dönemi vardır. Bu dönemde ateş, göz nezlesi, burun akıntısı,
öksürük ve yanak mukozasında beyazımsı lekeler tipiktir.
Döküntünün ortaya çıkmasından iki gün önce hastaların %
80-90’ında ağız içi mukozasında mavi beyaz noktalar
görülür. Koplik lekeleri olarak adlandırılan bu
döküntüler kızamık için tipiktir.
Döküntü dönemi: kızamıkta döküntü
hafif kabarık ve kırmızıdır. Saç çizgisi alın ve enseden
başlar. Yüze boyna kollara ve gövdeye yayılır. Yüz ve
boyundaki döküntüler birleşme eğilimindedir. Deri şiş
gözükür, yüz şiş bir görünüm alır. Döküntülerin başlamasıyla
ateş daha da yükselir. Döküntünün en belirgin olduğu dönemde
ateş en
 yüksektir.
Döküntüler esmerimsi bir renk bırakır, başlayış sırasına
göre üçüncü günden başlayarak sönmeye başlar. Deride un
serpilmiş gibi bir pullanma görülür. Döküntünün üçüncü
gününden sonra ateş devam ederse üzerine ikinci bir hastalık
eklendiği düşünülür. Kızamıkta ikincil enfeksiyonlar
(komplikasyonlar) ortakulak iltihabı, zatürre, akut beyin
iltihabı, kronik beyin iltihabı (SSPE) dır.
Süt çocuklarında en sık rastlanan
komplikasyon ortakulak iltihabıdır. Ortakulaktan irinli
akıntı gelmesi ve ateşin düşmemesi tipiktir. Özellikle iyi
beslenmemiş süt çocuklarında zatürre gelişebilir,
gelişmekte olan ülkelerde ölüme yol açan en önemli kızamık
komplikasyonu zatürredir.
Diğer tedavilerin yanında kızamık
vakalarında A vitamini eklenmesi önerilir.
En iyi korunma aşıyla sağlanır. Aşının
koruyucu etkisi % 90-95 civarındadır. İlk aşı 9. ayda ikinci
aşı 15 aylık iken, üçüncü aşı da 5 yaşında iken
uygulanmalıdır.
Aşının yan etki oranı oldukça düşüktür.
Aşılananların % 5-15’inde ateş görülebilir. Ateş genellikle
aşıdan beş altı gün sonra başlar ve ortalama 2 gün sürer.
Döküntü aşılananların yaklaşık % 5’inde görülür, aşıdan
7-10 gün sonra başlar ve 2-4 gün sürer. Kızamık aşısından
sonra kronik beyin iltihabı (SSPE) sıklığında belirgin bir
düşüş gözlenmiştir.
|
