|
Hepatit B virüsü (HBV), her yıl tüm dünyada
1.5 milyon kişinin ölümüne yol açan bir virüstür.Türkiye
görülme sıklığı açısından; orta derecede yaygınlık gösteren
ülkeler arasındadır.
Bulaşma;
kan, kan ürünleri ve kanla bulaşmış çeşitli malzemeler ile
olur. Hepatit B virüsü, HbsAg (hepatit B yüzey antijeni)
pozitif olan kişilerin kan , vücut sıvıları ve tükürükleri
ile bulaşmaktadır. Virüs yoğunluğu kanda en yüksek,
tükürükte ise en düşüktür. Cinsel yolla bulaştığı gibi, HBs
Ag pozitif annelerin, bebeklerine doğum sırasında, annenin
kanı ve diğer salgıları ile de bulaşmaktadır. Kuluçka
dönemi 50-180 gündür.
Uzamış HBV enfeksiyonu (Altı aydan fazla
sürede HbsAg pozitif) olan şahıslar taşıyıcı olarak
tanımlanır. Taşıyıcılar enfeksiyonun birincil kaynaklarıdır.
Hepatit B virüs ile bulaşmış çocukların
%30’unda hastalık belirtileri yoktur. Erişkinlere kıyasla
çocuklarda belirtiler belirgin değildir. Başlangıç sinsidir.
Bebek ve
çocuklarda hepatit –B virüsü hastalığı: Doğumdan
hemen sonra bulaşan hepatit-B virüsü, annenin çocuğa
bulaştırmasıyla ortaya çıkar. Eğer annede bu virüs var ise
çocuğuna bulaştırma oranı %10 ile %85 arasında değişir.
Yakalanan çocuklarda hastalığın giderek yerleşik hale gelme
riski %70- 90 dır. Bu hastalardan dörtte biri, erişkin yaşa
geldiğinde karaciğer hastalığı (siroz) nedeniyle ölür. Yine
hepatit B virüsü taşıyan annelerin çocukları, doğum
esnasında bu virüsü almasalar bile, hayatlarının ilk beş
yılı içerisinde hastalığa yakalanma riskleri oldukça
yüksektir. Üstelik beş yaşından küçük çocuklarda kronik
karaciğer riski erişkinlerden daha fazladır. Hamile
kadınların hepatit-B virüsü taşıdıkları doğumlarından önce
bilinirse, yeni doğan bebeklerine doğumdan hemen sonra
hepatit B serumu verilmesi ve hepatit B aşılarına
başlanmasıyla, bu bebeklerin %90’dan fazlasının hasta
olması önlenir.Tüm hamile bayanların hepatit B virüsü
taşıyıp taşımadıklarını araştırmak gerekir. Onun için HBsAg
tahlili, hamile bayanların hepsine yapılmalıdır.
Hepatit-B aşıları
Ülkemizde DNA teknolojisi ile üretilen
aşılar kullanılmaktadır. Farklı ticari aşılarda farklı
miktarlarda aşı bulunmasına rağmen hepsi istenilen
oranlarda koruma sağlamaktadır. Üç dozda uygulandığında,
sağlıklı yetişkinlerin %90’ında, sağlıklı çocukların %95’
inden fazlasında koruma sağlar.Hepatit B aşısı diğer
aşılarla aynı zamanda yapılabilir
Gebe ve emziren annelerde hepatit B aşısı:
Gebelik ya da annenin emziriyor olması,
Hepatit-B aşısı uygulanması açısından sorun oluşturmaz.
Aşı, hastalık yapmayan HBsAg içerdiği için gebelik döneminde
aşının yapılması bebeğe risk getirmez. Annenin meme başında
çatlaklar ve kanama olduğu zaman annenin emzirirken dikkatli
olması önerilmektedir.
Tüm yeni doğan bebeklere; doğumda,
birinci ayda ve altıncı ayda aşı yapılmalıdır.
HBsAg negatif annelerden doğan, vücut
ağırlığı 2 kg altında olan, prematüre yeni doğan bebeklerin
Hepatit-B aşıları, bebeğin ağırlığı 2 kg olduğunda veya
bebek 2 aylıkken yapılmalıdır.
Aşılama öncesi, aşılanacak çocukların bu
hastalığı geçirip geçirmedikleri rutin olarak test etmek
gerekli değildir. 6 yaştan sonra sadece anti-HBs bakılması
yeterli olur.
Aşılama sonrasında da, aşının gerekli dozda
antikor sağladığını göstermek için rutin olarak anti-HBSs
tayini yapmak gerekli değildir.
Aşılama serisinde bir veya iki doz
Hepatit-B aşısından sonra farklı bir firmanın ürettiği
Hepatit-B aşısının kullanılmasıyla aynı oranda bağışıklık
elde edilir. Yani başlanan aşı ile bitirilmesi şart
değildir.
HBsAg pozitif anneden doğan bebeklere,
Hepatit-B aşısı ve Hepatit-B serumu ilk 12 saat içinde
verilmelidir.
HBsAg durumu bilinmeyen anneden doğan
bebeklere ilk 12 saat içinde Hepatit-B aşısı yapılmalı ve
bu sırada anneden kan örneği almalı HBsAg durumu
belirlenmelidir. HBsAg pozitif bulunursa, derhal Hepatit-B
serumu da yapılmalıdır.
Eğer annenin birkaç gün sonra Hepatit-BsAg
olduğu anlaşılırsa, Hepatit-B serumunun ilk 48 saatten
sonraki etkisi tam olarak bilinmemesine rağmen, yedinci
güne kadar yapılmalıdır.
Akut HBV enfeksiyonu geçiren bakıcı veya
aile bireyi varsa, çocuk 12 aylıktan küçükse ve bebeğe rutin
HB aşılama programı başlamış ise, aşılama takvime uygun
olarak tamamlanmalıdır. Eğer bebeğe aşılanma başlanmamışsa
bu taktirde HBIG ve rutin şekilde önerilen üç dozluk hepatit
B aşısı yapılmalıdır.Akut HBV enfeksiyonu geçirenlerde aynı
evde yaşayanlara mutlaka aşı uygulaması yapılmalıdır. Eğer
hasta kişi ile aynı diş fırçası yada traş bıçağını
kullanarak hasta kişinin kanı ile temas söz konusu ise bu
durumda aşılama ile birlikte HBIG uygulaması yapılmalıdır.
HBsAg pozitif çocuklarda saldırgan davranış
veya kanamaya meyli bulunmadığı durumda, kısıtlama
uygulanmaksızın çocuk bakımevlerine veya yuvaya kabul
edilebilirler. Yukarıda beirtilen risk faktörleri bulunan
HbsAg pozitif çocukların kabulünde ise; sağlık yetkilerinden
görüşü ve koruyucu tedbirlerin mutlaka alınması
gerekmektedir.
Yüksek risk gruplarında yer alan
yetişkinlerin aşılanması:
-
Meslekleri açısından risk altında
olanlar sağlık personeli
-
Özürlülerin bakıldığı yerlerde
kalanlar ve çalışanlar
-
Hemodiyaliz hastaları
-
Kan ve kan ürünü alması gerekenler
-
Hepatit-B taşıyıcıları ile aynı
evi paylaşanlar ve eşleri, aşılanmalıdır.
|
